Doğru erik fidanı seçimi; hasadın hangi ayda yapılacağını, meyvenin nasıl değerlendirileceğini ve bahçenin ilkbahar donlarına ne kadar açık olacağını belirler. Sayfamızdaki erik fidanı çeşitleri iki farklı gruptan gelir: yeşilken tüketilen Can eriği ve Papaz eriği can (yeşil erik) grubuna, yani Prunus cerasifera türüne; sofralık ve kurutmalık Stanley ise Avrupa erikleri grubuna (Prunus domestica) aittir. Bereket Fidancılık olarak 2003'ten bu yana Niğde'nin Değirmenli Kasabası'nda, ziraat mühendisleri kontrolünde Bakanlık sertifikalı aşılı meyve fidanları üretiyoruz; farklı toprak tiplerine uygun bodur, yarı bodur ve klasik çöğür anaçlarla çalışıyoruz.
Hangi erik fidanı çeşidini seçmeliyim?
İlk soru, meyveyi nasıl değerlendireceğinizdir. İlkbahar sonunda pazara ya da sofraya yeşil erik getirmek istiyorsanız Papaz ve Can; yaz sonunda hem taze tüketilecek hem kurutulacak ürün istiyorsanız Stanley öne çıkar. Araştırma kuruluşlarının gözlemlerine göre yeşil erik sezonunu Papaz açar, Can eriği ise genellikle ondan yaklaşık 1–2 hafta sonra hasada gelir.
| Çeşit | Hasat dönemi | Öne çıkan özellik | Kullanım |
|---|---|---|---|
| Papaz | Yeşil eriklerin erkencisi; Ege'de nisan ortası–mayıs | Parlak koyu yeşil, puslu kabuk; gevrek ve sulu et | Yeşil (turfanda) taze tüketim |
| Can | Papaz'dan yaklaşık 1–2 hafta sonra | Daha yuvarlak ve açık yeşil; mayhoş, sulu, olgunlaştıkça tatlanır | Yeşil taze tüketim, komposto |
| Stanley | Ağustos sonu–eylül | Koyu mor, yumurta biçimli; tatlı sarı et, çekirdeği etten kolay ayrılır | Sofralık, kurutmalık, reçel ve marmelat |
Erik fidanında anaç seçimi: bodur, yarı bodur ve çöğür
Erik çeşitleri tohumdan değil aşıyla üretilir. Anaç; ağacın boyunu, meyveye yatma süresini, toprağa uyumunu ve dolayısıyla dikim aralığını belirler. Erikte en yaygın kullanılan çöğür anaçlardan biri, yurdumuzda can eriği olarak da bilinen yabani erik (Myrobalan, P. cerasifera) çöğürüdür. Kuvvetli büyüyen ve farklı toprak ve iklim koşullarına uyum sağlayan bu anaç üzerindeki ağaçlar geniş aralıklarla, çoğunlukla 6x6–7x7 metre mesafeyle dikilir.
Daha küçük taç, sık dikim ve kolay hasat isteyenler için daha zayıf gelişen klon anaçlar tercih edilir. Genel bir sınıflamayla Pixy gibi zayıf gelişen anaçlar bodur, St. Julien A gibi orta kuvvette gelişenler yarı bodur grupta yer alır. Bu anaçlar ağacı daha erken meyveye yatırır; karşılığında düzenli sulama, iyi bakım ve bodur ağaçlarda çoğu zaman destek ister. Her çeşit her anaçla aynı uyumu göstermediğinden bodur, yarı bodur ve çöğür anaç farkı rehberimize göz atabilir, uygun anaç seçeneği için bize danışabilirsiniz.
İklim, toprak ve dikim zamanı
Erik grupları ilkbaharda genellikle sırayla çiçek açar: önce can erikleri, ardından Japon erikleri, en son Avrupa erikleri. Bu yüzden Can ve Papaz geç ilkbahar donlarına daha açıktır. Niğde gibi 1.200 metrenin üzerinde, kışı soğuk ve ilkbaharı değişken geçen yerlerde Stanley gibi soğuklama ihtiyacı yüksek, görece geç çiçek açan Avrupa erikleri daha güvenli bir seçimdir. Yeşil erik dikecekseniz vadi tabanı ve çukurlar gibi soğuk havanın biriktiği yerler yerine hava akışı iyi, hafif eğimli parselleri tercih edin.
Erik toprak bakımından çok seçici değildir; yine de en iyi sonucu derin, humuslu ve suyu iyi süzen topraklarda verir, uygun pH 6,5 civarındadır. Can grubu erikler fakir, kuru ve kireçli topraklara diğerlerinden daha kolay uyum sağlar. Kökler yüzeye yakın yayıldığından yazları kurak geçen Niğde gibi yerlerde düzenli sulama şarttır; damlama sulama sistemleri bu konuda pratik bir çözümdür. Kışı ılık geçen yerlerde sonbahar, kışı sert geçen yerlerde ilkbahar dikimi önerilir; ayrıntılar meyve fidanı dikim zamanı rehberimizde.
Erikte tozlanma ve tozlayıcı planı
Stanley kendine verimlidir; tek başına dikildiğinde de ürün verir ve birçok Avrupa eriği için tozlayıcı olarak kullanılır. Can eriği çoğu kaynakta kendine verimli olarak geçer. Papaz ise kısmen kendine verimlidir ve kaynaklarda en iyi tozlayıcısı olarak Aynalı gösterilir. Kendine kısmen verimli çeşitlerle kurulan bahçelerde genel öneri, yaklaşık her 8 ağaca 1 tozlayıcıdır. Stanley yeşil eriklerden daha geç çiçek açtığı için Can ve Papaz'ın tozlayıcısı olarak planlanmamalıdır. Ayrıntılar için tozlaşma ve tozlayıcı çeşitler rehberimize bakabilirsiniz.
Bahçenizin rakımını, toprağını ve hedeflediğiniz pazarı birlikte değerlendirip size uygun erik fidanı çeşidini ve anaç kombinasyonunu önerebiliriz. Bahçe tesisi, damlama ve çit sistemleriyle ilgili sorularınız için de bizimle iletişime geçin.